Mag je ChatGPT gebruiken in je bedrijf? AVG en gezond verstand

Ja, je mag ChatGPT gebruiken voor je bedrijf. Met één harde grens: zet geen persoonsgegevens van klanten, patiënten of medewerkers in een gratis consumentenaccount. Voor dat account is er geen verwerkersovereenkomst, en je gesprekken kunnen standaard worden gebruikt om het model te trainen. Heb je die gegevens wel nodig, dan neem je een zakelijke versie, waar OpenAI wel een verwerkersovereenkomst voor tekent en waar standaard niet op je invoer wordt getraind. En het aardige is: voor het meeste werk waar je zo’n chatbot voor gebruikt, teksten schrijven, uitleg vragen, een offerte scherper krijgen, heb je die gegevens helemaal niet nodig.

Alles hieronder gaat over ChatGPT, maar dezelfde redenering geldt voor Copilot, Gemini, Claude en de rest. Het onderscheid dat telt is niet welk merk, maar of je een consumentenaccount of een zakelijk account gebruikt.

Wat is er precies mis met de gratis versie?

Twee dingen, en ze zijn allebei praktisch in plaats van principieel.

Ten eerste de training. Bij ChatGPT Free en Plus in een persoonlijke werkruimte staat het delen van je gesprekken voor modelverbetering standaard aan. Je kunt het uitzetten in je instellingen, en dat zou ik ook doen, maar “standaard aan” betekent dat elke medewerker die zelf een account maakt het waarschijnlijk aan heeft laten staan. OpenAI beschrijft in zijn uitleg over zakelijke privacy dat dit bij ChatGPT Business, Enterprise, Edu en de API juist standaard niet gebeurt.

Ten tweede het contract. Zodra je persoonsgegevens in een dienst stopt, wordt de aanbieder daarvan verwerker en jij verwerkingsverantwoordelijke. De AVG eist dan een verwerkersovereenkomst. Die tekent OpenAI voor de zakelijke producten en de API. Voor een gratis persoonlijk account niet. Zonder dat papier verwerk je persoonsgegevens zonder rechtsgeldige basis, en dan is de vraag of het model erop traint eigenlijk al niet meer de belangrijkste.

Wanneer is het een datalek?

Sneller dan de meeste ondernemers denken. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt daar expliciet voor: de toezichthouder ontving meldingen van datalekken doordat medewerkers persoonsgegevens van patiënten of klanten deelden met een AI-chatbot. Door die gegevens in te voeren kan het bedrijf achter de chatbot er ongeoorloofd toegang toe krijgen. Het advies van de AP is niet ingewikkeld: maak op het werk duidelijke afspraken over wat er wel en niet in mag.

Concreet: een medewerker die een klantdossier in een privéaccount plakt om er een samenvatting van te maken, veroorzaakt een datalek. Niet omdat er iets gehackt is, maar omdat de gegevens bij een partij terecht zijn gekomen waarmee jij geen afspraken hebt. Dat is meldingsplichtig als er risico voor de betrokkenen is.

De AP waarschuwde in februari 2025 apart nog voor de chatbot DeepSeek, omdat gegevens van gebruikers in China worden opgeslagen. Dat soort verschillen tussen aanbieders is de moeite van het nakijken waard voordat je iets in gebruik neemt.

Wat verandert er met een zakelijk abonnement?

Drie dingen die er echt toe doen.

Je krijgt een verwerkersovereenkomst, waarmee de juridische basis geregeld is. Er wordt standaard niet op je invoer getraind. En je hebt beheer over accounts, zodat je weet wie er namens je bedrijf in zit en je iemand die vertrekt kunt uitzetten.

Voor wie strenger zit: OpenAI biedt sinds 2025 dataopslag in Europa aan voor nieuwe ChatGPT Enterprise- en Edu-omgevingen en voor de API. Voor de kleinere zakelijke abonnementen en zeker voor de consumentenversies geldt dat niet, dus als dataresidentie een eis van jouw klant of branche is, kijk dan goed naar welk product je precies afneemt.

Wat een zakelijk abonnement níet doet: het maakt je niet immuun. De gegevens gaan nog steeds naar een externe partij, jij blijft verantwoordelijk, en je moet het nog steeds opnemen in je verwerkingsregister en je privacyverklaring.

Wat mag er wél in?

Verreweg het meeste van wat je er dagelijks voor gebruikt.

Je eigen teksten laten herschrijven of inkorten. Een concept voor een offerte, een nieuwsbrief of een pagina op je website. Een uitleg vragen over een onderwerp waar je nieuw in bent. Code of een formule in een spreadsheet laten uitleggen of nakijken. Een lijst met ideeën, een structuur voor een presentatie, een vertaling van je eigen marketingtekst. Een lastige mail scherper formuleren, zolang je de naam en de details van de ander eruit haalt.

Voor dit soort werk is er geen enkel bezwaar, ook niet in de gratis versie, zolang er geen gegevens van herleidbare personen in staan.

Wat zet je er niet in?

Klantdossiers, patiëntgegevens, personeelsdossiers en alles met een burgerservicenummer erin. Complete e-mailthreads met naam, adres en telefoonnummer van de afzender. Bankgegevens, contracten met namen erin, en lijsten met klantadressen die je “even” wil laten opschonen.

Ook niet: wachtwoorden, API-sleutels of toegangscodes, ook niet verstopt in een stuk code dat je laat nakijken. Dat is geen AVG-kwestie maar gewoon een beveiligingsfout, en het is een van de manieren waarop sleutels in de praktijk uitlekken.

En vertrouwelijke informatie van een opdrachtgever waarmee je een geheimhoudingsverklaring hebt getekend. Of dat mag hangt af van wat je hebt getekend, niet van wat de AVG zegt.

Hoe maak je gegevens onschadelijk voordat je plakt?

Door ze eruit te halen, niet door ze te vervangen door initialen. “Mevrouw J. de V. uit Volendam, geboren 1974” is nog steeds een persoonsgegeven als iemand daaruit kan afleiden wie het is. Pseudonimiseren is onder de AVG geen anonimiseren.

Wat wel werkt: vervang namen door “de klant”, laat adressen, geboortedata en dossiernummers weg, en knip het stuk context weg dat je niet nodig hebt om je vraag beantwoord te krijgen. Meestal blijkt dan dat je vraag prima werkt zonder al die gegevens. Je vraagt immers hoe je een lastige mail formuleert, niet wie hem krijgt.

Werkt het niet zonder, dan is dat het signaal dat je een zakelijk account nodig hebt.

Geldt dit ook voor Copilot en Gemini?

Ja, met precies dezelfde tweedeling. Microsoft Copilot binnen een betaald Microsoft 365-account valt onder je bestaande verwerkersafspraken met Microsoft; de gratis publieke variant waar je zonder werkaccount op inlogt niet. Bij Google Gemini werkt het net zo: binnen Workspace anders dan op een privé-Googleaccount.

De praktische valkuil zit hem daarin dat die twee er ongeveer hetzelfde uitzien. Iemand die per ongeluk met een privéaccount is ingelogd, ziet dat niet aan het scherm. Controleer dus met welk account je in zo’n tool zit voordat je er iets in plakt.

Moet je nog iets vastleggen?

Een paar dingen, en het is minder werk dan het klinkt.

Zet op papier wat er wel en niet in een AI-tool mag. Voor een eenmanszaak is dat een half A4’tje voor jezelf. Werk je met anderen, dan is het precies de “duidelijke afspraak” waar de AP om vraagt, en het is het enige dat écht voorkomt dat er iets misgaat.

Neem de tools waarin je persoonsgegevens verwerkt op in je verwerkingsregister, en noem ze in je privacyverklaring als je klantgegevens erdoor laat gaan.

En dan de AI-verordening. Sinds 2 februari 2025 geldt de eis rond AI-geletterdheid voor organisaties die AI-systemen gebruiken, niet alleen voor de partijen die ze bouwen. Voor een klein bedrijf komt dat neer op: zorg dat wie het gebruikt ongeveer snapt hoe het werkt en waar het misgaat. Geen certificaat nodig, wel iets meer dan “we hebben het gewoon aangezet”.

En als het antwoord niet klopt?

Dan is dat jouw probleem, niet dat van de chatbot. Een taalmodel produceert tekst die klinkt alsof het klopt, en dat is iets anders dan tekst die klopt. Verzonnen bronnen, verzonnen wetsartikelen en zelfverzekerd foute cijfers komen voor.

De vuistregel die je overeind houdt: gebruik het voor werk waar jij de fout uit zou halen. Laat je een tekst schrijven over je eigen vak, dan zie je het meteen als er iets niet deugt. Laat je iets uitzoeken waar je zelf niets van weet, dan heb je geen enkele manier om te controleren wat je krijgt. Dat tweede is precies waar het misgaat, en dat heeft niets met de AVG te maken.

Waar wordt het echt interessant?

Op het moment dat je zo’n model niet meer met de hand aanroept, maar in een werkstroom zet. Binnenkomende aanvragen automatisch samenvatten en doorzetten, tekst uit een PDF halen, een eerste concept-antwoord klaarzetten dat jij nog nakijkt. Dan loopt het via de API, waar standaard niet op je invoer wordt getraind, en waar je zelf bepaalt welke gegevens er wel en niet naartoe gaan.

Precies dat soort koppelingen bouw ik onder automatisering: een werkstroom die het saaie deel overneemt, ingericht zodat er alleen gegevens doorheen gaan die er doorheen mogen, met uitleg erbij over wat er precies gebeurt.

Wil je eerst een verdieping lager beginnen, bij de vraag wat je überhaupt geregeld moet hebben rond persoonsgegevens en beveiliging, kijk dan bij privacy en cyberbeveiliging.